Endüstriyel tesislerde basınçlı hava, elektrik ve sudan sonra en çok kullanılan enerji kaynaklarından biridir. Bu havayı kesintisiz, verimli ve düşük bakım maliyetiyle üretmenin en yaygın yolu ise vidalı kompresör kullanmaktır. Bu rehberde vidalı kompresörün ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve işletmeniz için doğru modeli nasıl seçeceğinizi anlatıyoruz.
Vidalı Kompresör Nedir?
Vidalı kompresör (rotary screw compressor), havayı birbirine geçmiş iki helisel vida (rotor) yardımıyla sıkıştıran döner tip bir hava kompresörüdür. Rotorlardan büyük olanına dişi, küçük olanına erkek rotor denir. Rotorlar döndükçe aralarındaki hacim giderek küçülür ve hava sürekli olarak sıkıştırılır.
Pistonlu kompresörlerin aksine vidalı kompresörlerde sıkıştırma kesintisiz ve titreşimsiz gerçekleşir. Bu nedenle vidalı kompresörler %100 çalışma oranına, yani günde 24 saat sürekli çalışmaya uygundur.
Vidalı Kompresör Nasıl Çalışır?
Yağlı tip bir vidalı kompresörde basınçlı hava şu adımlarla üretilir:
- Emiş: Ortam havası susturuculu hava filtresinden geçerek emiş valfine gelir. Emiş valfi, kontrol ünitesinin komutuyla hava girişini açar veya kapatır.
- Sıkıştırma: Hava vida grubuna (air-end) girer. Burada yağ ile karışarak rotorlar arasında sıkıştırılır. Yağ; sızdırmazlık sağlar, rotorları korur ve sıkıştırma ısısını uzaklaştırır.
- Ayrıştırma: Yağ-hava karışımı tanka basılır. Hava-yağ seperatörü yağ zerreciklerini havadan ayırır.
- Soğutma: Ayrışan yağ, sıcaklığına göre yağ soğutucusundan geçirilerek tekrar vida grubuna döner. Basınçlı hava ise son soğutucuda soğutulur.
- Şartlandırma: Hava; hava kurutucusu, basınçlı hava filtreleri ve hava tankı üzerinden tesisata gönderilir.
Ayrıntılı akışı kompresör çalışma şeması sayfamızda görebilirsiniz.
Vidalı Kompresörün Avantajları
- Sürekli çalışma: 24 saat kesintisiz hava üretimi.
- Düşük titreşim ve ses: Ses yalıtımlı kabin sayesinde çalışma alanına yakın kurulabilir.
- Daha az bakım: Az sayıda hareketli parça, uzun bakım aralıkları.
- Yüksek verim: Yeni nesil rotor profilleriyle birim enerji başına daha fazla hava.
- Geniş kapasite aralığı: Küçük atölyelerden büyük fabrikalara kadar her ölçekte model.
Vidalı Kompresör Çeşitleri
Sabit hızlı vidalı kompresörler
Hava tüketimi gün boyunca sabit olan tesisler için idealdir. Vortex ERS serisi, 5,5 kW ile 315 kW arasında, 7,5–13 bar çalışma basıncında ve 0,84 m³/dk ile 50,8 m³/dk arasında kapasite sunar.
İnvertörlü (VSD) vidalı kompresörler
Hava ihtiyacı gün içinde değişiyorsa motor devrini talebe göre ayarlayan invertörlü vidalı kompresörler %35’e varan enerji tasarrufu sağlar.
Direkt akuple vidalı kompresörler
Motor ile vida grubu arasında kayış yerine elastomerik kaplin bulunur. İletim kaybı azalır, bakım ihtiyacı düşer. Vortex ERS DD modelleri 11–250 kW aralığındadır.
Tank üstü (depo üstü) vidalı kompresörler
Kompresör, hava tankı ve isteğe bağlı kurutucu tek bir pakette bulunur. Kompresör odası gerektirmeden kurulabilir. Vortex MC / MCV / MCVD serisi 2,2–22 kW aralığında, 200 ve 500 litrelik tank seçenekleriyle sunulur.
Doğru Vidalı Kompresör Nasıl Seçilir?
Model seçerken üç temel değere bakılır:
- Hava ihtiyacı (debi, m³/dk): Tesisteki tüm havalı ekipmanların tüketimlerini toplayın, eşzamanlı kullanım oranını hesaba katın ve kaçaklar ile gelecekteki büyüme için %20–30 pay ekleyin.
- Çalışma basıncı (bar): En yüksek basınç isteyen ekipmanın ihtiyacına, tesisattaki basınç kayıpları için 0,5–1 bar ekleyin. Gereğinden yüksek basınç her bar için enerji tüketimini yaklaşık %7 artırır.
- Kullanım profili: Tüketim sabitse sabit hızlı, dalgalıysa invertörlü model daha ekonomiktir.
Buna ek olarak hava kalitesi ihtiyacınızı (kurutucu ve filtre sınıfı), kurulum alanını ve elektrik altyapınızı (50/60 Hz, gerilim) da belirlemeniz gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Vidalı kompresör mü, pistonlu kompresör mü?
Günde birkaç saatlik aralıklı kullanım için pistonlu kompresör yeterli olabilir. Ancak sürekli üretim yapan, ses ve titreşimin önemli olduğu işletmelerde vidalı kompresör hem enerji hem bakım açısından daha avantajlıdır.
Vidalı kompresör ne sıklıkla bakıma girer?
Bakım periyodu modele ve çalışma koşullarına göre değişir. Hava filtresi, yağ filtresi, seperatör ve yağ değişimleri üreticinin önerdiği çalışma saatlerinde yapılmalıdır. Detaylar için planlı kompresör bakımı sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sonuç
Doğru seçilmiş bir vidalı kompresör, işletmenizin enerji faturasını ve duruş sürelerini doğrudan etkiler. Vortex Kompresör, Ankara’daki üretim tesislerinde ürettiği vidalı kompresörlerle 50 ülkede işletmelere hizmet vermektedir. İhtiyacınıza en uygun modeli birlikte belirlemek için bizimle iletişime geçin.
